deus ex machina ne demek?

# Deus Ex Machina

**Deus ex machina** ([https://www.nedemek.page/kavramlar/deus%20ex%20machina](https://www.nedemek.page/kavramlar/deus%20ex%20machina)), kelime anlamı olarak "makineden tanrı" demektir ve edebiyat, tiyatro, film gibi anlatı sanatlarında çözümsüz görünen bir durumun, beklenmedik ve doğaüstü bir müdahaleyle aniden çözülmesini ifade eder. Genellikle, karakterlerin eylemleri veya hikayenin iç mantığıyla değil, dışsal bir güç veya olay sayesinde gerçekleşir.

**Kökeni:**

Antik Yunan tiyatrosunda ortaya çıkmıştır. Oyun yazarları, karmaşık ve çözümsüz durumlara düştüklerinde, bir tanrıyı (genellikle bir vinç yardımıyla sahneye indirilen) kullanarak hikayeyi sonlandırırdı. Bu tanrı, sorunu çözer ve karakterlere yol gösterirdi.

**Kullanım Amacı ve Eleştirisi:**

*   Genellikle, yazarların hikayeyi tatmin edici bir şekilde bağlayamaması durumunda başvurulan bir çözümdür.
*   Hikayenin inandırıcılığını ve tutarlılığını zedeleyebilir.
*   Seyirci veya okuyucu tarafından "kolaycı" bir çözüm olarak algılanabilir ve anlatının etkisini azaltabilir.

**Özellikleri:**

*   Beklenmedik bir olay veya karakterin ortaya çıkışı.
*   Doğaüstü veya olağan dışı bir müdahale.
*   Çözümsüz görünen bir sorunun ani ve kolayca çözülmesi.
*   Hikayenin iç mantığıyla uyumsuzluk gösterebilmesi.

**Örnekler:**

*   Bir karakterin ölümden mucizevi bir şekilde kurtulması.
*   Büyük bir felaketin (örneğin, bir deprem) aniden durması.
*   Daha önce hiç görülmemiş bir karakterin ortaya çıkarak sorunu çözmesi.
*   Umutsuz bir durumda, tanrısal bir varlığın müdahale etmesi.

**Sonuç:**

Deus ex machina, bazen yaratıcı bir çözüm olarak kabul edilse de, genellikle zayıf bir hikaye anlatımının işareti olarak görülür. Anlatılmak istenen hikayenin organik akışını bozarak, okuyucu veya izleyici üzerinde yapay bir etki yaratabilir. Daha iyi yazarlar, genellikle karakterlerin eylemleri ve hikayenin iç mantığı doğrultusunda gelişen çözümler üretmeye çalışırlar.